TESISAT MANTOLAMA

Bir binanin isitilmasi veya sogutulmasi için harcanan enerjinin azaltilmasinda, mekanik

tesisat yalitiminin önemi, göz ardi edilemeyecek kadar büyüktür. Özellikle binalarin

isitma ve sogutma tesisatlarinin, isitilmasina ve sogutulmasina gerek olmayan

mahallerden geçen bölümleri ve bu bölümlerdeki vana ve armatürler yalitildiklari

takdirde saglanacak enerji tasarrufu çok önemli mertebelerdedir. Bu yüzden mekanik

tesisati oluflturan borularin, tanklarin, depolarin, klima kanallarinin, vanalarin ve

armatürlerin, içinden geçen akiflkanin sicak veya soguk olufluna göre uygun özelliklere

sahip ve uygun kalinliktaki yalitim malzemeleri ile yalitilmalari gerekmektedir.

Enerji kazanimi, sicak veya soguk olan yüzeyin büyüklügüne, yalitilacak olan yüzey ile ortam

sicakliklari arasindaki farka ve mantolama malzemesinin özelliklerine baglidir. Bu yüzden

kullanilacak olan yalitim malzemesinin özelliklerini ve nerelerde kullanilabilecegini çok iyi

bilmek gerekmektedir.

Bir mekanik tesisat yalitim malzemesinde aranmasi gereken temel özellikler asagidaki gibidir:

• Isi iletkenlik katsayisi ( )

• Buhar difüzyon direnç katsayisi (μ)

• Yangina dayaniklilik

• Uygulama rahatligi

• Korozyon riskinin az olusu

• Ekonomiklik

• Dayanim sicakligi

• Malzemenin yangin esnasinda çikardigi zehirli gaz miktari(Toksisite),

• Duman yogunlugu (Opasite)

Bütün bu özellikler yalitilacak olan tesisatin soguk, ilik veya sicak olusuna göre önem

kazanmaktadir. Piyasada bulunan yalitim malzemelerinin maksimum kullanim sicakliklari

asagidaki tabloda verilmistir:

Seramik Yünü 1800 ºC

Kayayünü/Taflyünü 750 ºC

Cam Köpügü 430 ºC

Camyünü 250 ºC

Poliüretan Köpük 110 ºC

Kauçuk Köpügü 110 ºC

Polietilen Köpük 95 ºC

Expande polistiren 80 ºC

Extrüde polistiren 80 ºC

Malzeme Tmax

TESISAT YALITIMI

75

Binalardaki mekanik tesisat, içinden geçen akiskanin sicakligina göre 3 ana gruba ayrilmaktadir.

Bu gruplar ve kullanilmasi önerilen yalitim malzemeleri asagida verilmistir.

* Ilsk hatlarda mevcut akiskan sicakliginin, ortam sicakligindan daha düsük olmasi durumunda kullanilan camyünü mantolama malzemesinin yüzeyine alüminyum folyo veya buhar kesici bir malzemeyle sürekli olarak kaplanmalidir.

1. ISITMA TESISATININ YALITIMI

Binalarin isitma tesisati ilik hatlar sinifina girmekte olup isitma tesisatlarinda kullanilan mantolama

malzemeleri polietilen köpük, elastomerik kauçuk köpügü ve camyünüdür.

2. SOGUTMA TESISATININ YALITIMI

Soguk tesisatlarda açik gözenekli mantolama malzemeleri kullanilmasi durumunda yogusmanin

engellenmesi için distan buhar kesici bir malzeme ile kaplanmasi gerekir. Yeterli kalinlikta

kapali gözenekli malzemelerle Yapilan uygulamalarda ilave bir kaplamaya gerek yoktur.

Yogusma ve korozyon olusumu gibi yalitimin kalitesini düsüren ve istenmeyen durumlarin

olusmasina engel olabilmek için yalitim malzemesinin su buhari disüzyon direnç katsayisinin

(μ) yeterince yüksek olmasina, uygun yalitim kalinliginin tespit edilmesine ve dogru uygulama

detayi seçilmesine dikkat edilmelidir. Sogutma tesisatinda yalitim uygulamalarinda malzemelerin

bindirme araliklarinda sizdirmazlik mutlaka saglanmalidir. Bunun için kendinden Yapiskanli

buhar kesici bantlar kullanilmalidir. Bazi yalitim malzemelerinin su buhari difüzyon direnç

katsayilari asagida verilmistir:

AKISKAN SICAKLIGINA GÖRE TESISATLAR

Soguk Hatlar

10ºC

Ilik Hatlar

10-95ºC

Sicak Hatlar

100ºC

Polietilen

Kauçuk

Köpügü

Polietilen

Kauçuk Köpügü

*Camyünü

Camyünü

Taflyünü

Seramik Yünü

Hava

Camyünü

Poliüretan Köpük

Polietilen Köpük

Kauçuk Köpügü

Metal

μ

1.0

1.1

50–100

3000 – 7000

3000 – 7000

geçirmez

TESISAT YALITIMI

76

3. Vanalarin ve Armatürlerin Yalitimi

Vana ve armatürlerin yalitilmamasi durumunda ayni çapli 3-4 metre boruya esdeger miktarda

enerji kayiplarinin meydana gelecegi göz önünde bulundurulmalidir.

Vana ve diger armatürlerin yalitimlari simdiye kadar galvaniz saçtan kutu Yapilarak bunlarin

içine camyünü ya da tasyünü doldurmak sureti ile Yapilmaktadir. Fakat bu yöntem vananin

bakimini zorlastirmakta, bir sizinti durumunda yalitim malzemesinin özelligini bozmakta ve

uygulama güçlükleri yaratmaktadir. Günümüzde vana yalitimlari için demonte edilebilen yalitim

ceketleri imal edilmektedir. Vana ceketleri, sicak su ve buhar gibi isitma sistemlerinde vana

yüzeyinde olan isi kaybini, sogutma sistemlerinde ise isi kazancini ve yogusmayi önlemek

amaci ile kullanilmaktadir.

4. YALITIM KALINLIK

Uygun yalitim malzemesi seçiminden sonra Sira uygun yalitim kalinliginin seçilmesine gelir.

Bu seçimde önemli olan optimum yalitim kalinliginin seçilmesidir. Bu kalinlik seçimi tesisat

konusunda çalisan makine mühendislerine danisilarak Yapilmalidir.

Madde Boru ve Armatür Çapi Minimum Yalitim Kalinligi

Madde 1–4 belirtilen tesisat ve armatürler

için duvar içinde döfleme geçifllerinde, boru

kesisimlerinde, boru birleflim noktalarinda,

merkezi tesisat dagitma aginda;

1-4 maddelerine karsilik gelen yalitim

kalinliklarinin yarisi kadar.

Iç çapi 22mm’ye kadar;

Iç çapi 22mm’den 35mm’ye kadar;

Iç çapi 35mm’den 100mm’ye kadar;

Iç çapi 100mm’den büyük olan

20mm

30mm

Boru çapina esit

100mm

 

Tablo 9. Isitma ve sicak su kullanim tesisatlarinda kullanilmasi önerilen minimum yalitim kalinliklari tablosu:

Not: Yukarida verilen tablo =0,035W/mK olan malzemeler için geçerlidir. Farkli isil iletkenlige

sahip malzemeler için kullanilmasi gereken yalitim kalinliklari teknigine uygun olarak

hesaplanmalidir.

Not: Tesisatlarda kullanilan camyünü; prefabrik boru tipi camyünü olmalidir. Silte tipinde olan

camyünleri tesisatlarda kullanilamaz.

TESISAT YALITIMI

77

5. MEKANIK TESISAT SITEMINiN IYiLESTIRiLMESI

Mevcut binalarda çati ve duvarlara mantolama Yapilmasi ve pencere sistemlerinin iyilestirilmesi

ile mekanik tesisatta Yapilan mantolama sonucu binanin kisin isi kaybi, yazin ise isi kazanci

azalacaktir. Bu isi kaybi/kazancindaki azalmanin, binada tüketilen yakit miktarinda bir tasarruf

saglayabilmesi için isitma sistemi tarafindan algilanabilmesi gereklidir. Bu nedenle bu binalarda

var olan mekanik isitma veya sogutma sistemlerinin iyilestirilmesi sarttir. Bu iyilestirme asagidaki

maddelerin uygulanmasiyla Yapilabilir.

• Gaz ve sivi yakit yakan kazanlarda isletme döneminde yilda en az iki kez baca gazi analizi

yaptirilarak, kazan-brülör ayarlarina müdahale edilmeli, sistem performansi kontrol altinda

tutulmali, büyük tesislerde söz konusu kontrol periyodik ve daha sik Yapilmali, kazan-brülör

sisteminin kontrolü mutlaka Yapilmalidir.

• Kati yakit yakan kazanlarin ön duman kapaklari, arka duman sandigi baglantilari ile patlama

kapaginin amyant stillerle basit olarak contalanmasi suretiyle hava sizdirmaz hale getirilmesinin

yanma verimine olumlu etkisi vardir.

• Kati, sivi veya gaz kullanilan tüm kazanlarda baca gazi sicakliginin iflletmeci veya yönetici

tarafindan izlenebilmesi için baca gazi termometresi kullanilmalidir.

• Merkezi isitma tesislerinin dis hava kompanzasyonlu otomatik kontrol sistemleriyle, bireysel

isitma sistemlerinin de oda termostatlari veya termostatik radyatör musluklari ile donatilmalari

gereklidir. Merkezi isitma veya klima sistemlerinde isi geri kazanimi saglayacak tedbirler

alinmalidir.